علی شمسی پور، در گفتگو با خبرنگار مهر در تشریح موضع این مرکز در قبال طرح رایگان سازی حمل و نقل عمومی و جنجال های به وجود آمده پیرامون آن، گفت: در ابتدا باید اظهار داشت که مرکز مطالعات، پیرامون مسایل و مباحثی که با مدیریت شهری مرتبط می شود، بررسی های دقیق علمی، سیاستی و مشورتی انجام داده و نظرات کارشناسی و پژوهشی انجام شده را به مجموعه های مدیریت شهری اعلام می کند.
وی با تأکید بر این که پیشنهادی از جانب اعضای شورای شهر در عرصه رایگان شدن مترو و اتوبوس عنوان شد و شهرداری تهران هم نگاهی بر این مورد داشت، اظهار داشت: در این راستا یک گزارش سیاستی برای شهردار محترم و معاونین مربوطه تهیه و ارسال شد. این گزارش در حقیقت بررسی علمی پیشنهادات موجود، شناسایی نقاط ضعف و قوت طرح و همین طور مطالعات تطبیقی در سطح جهان را شامل می شد.
رئیس مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران اضافه کرد: نهایتاً یک بسته پیشنهادی برای تکمیل طرح اعضای شورا عرضه شده است. در این بسته تکمیلی، تلاش شد که نقاط ضعف و قوت طرح دیده و بهترین حالت ممکن در قالب سه پیشنهاد عرضه شود. در طرح اول، پیشنهاد شد تا تخفیف کلی یا جزئی بلیت به شکل یک مشوق در ازای استفاده از حمل و نقل عمومی عرضه شود. در طرح دوم که گزینه مطلوب تری به حساب می آید، این مولفه درنظر گرفته شد که می توان تخفیف بلیت به عنوان بخشی از سیاست بهبود ترافیک و کاهش مصرف انرژی با همکاری محدود دولت دنبال شود. یعنی بر مبنای آن تهاتر و مدیریت یارانه های شهری و دولتی صورت بگیرد.
وی افزود: در نهایت طرح سوم که طرح جامع تری هم است با راهبرد هوشمندسازی عادلانه هزینه های خدمات برای شهروندان و بوسیله هدایت تخفیف ها به عنوان بخش کوچکی از تعامل رفتاری و عملی مردم سالار با شهروندان از جانب مدیریت شهری، اجرائی شود.
شمسی پور با انتقاد از نحوه بازتاب گزارش پیشنهادی مرکز درباب رایگان شدن مترو و اتوبوس در یکی از رسانه های مکتوب گفت: متاسفانه در یکی از رسانه ها از این مورد سوءاستفاده شد؛ چونکه به روح حاکم بر گزارش تدوین شده از جانب مرکز دقت نشده و تمرکز صرفا بر قسمتهایی که نقاط ضعف این طرح را بیان کرده، متمرکز شده است؛ در حالیکه پیشنهادات ما کاملا جنبه تکمیلی برای عرضه هرچه بهتر طرح داشته است. ازاین رو گویی آن روزنامه موظف به انجام اصلاحات در گزارش خود است و امکان این امر مطابق قانون وجود دارد.
وی با تأکید بر مثبت بودن رایگان سازی کامل حمل و نقل عمومی، در رابطه با فواید بسیار این طرح، اشاره کرد: نظر شخصی ام آن است که پیاده سازی هوشمند و دقیق این طرح روندی کاملا مثبت است که منافع عظیمی را به همراه می آورد و بنابراین سفارش می کنم که حتماً این مورد بگونه ای مدیریت شود که اجرای آن در آینده هم ادامه داشته باشد.
رئیس مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران با ذکر علل سودمند بودن رایگان شدن حمل و نقل عمومی اظهار داشت: نخستین دلیل آن، کسب رضایت مردم و مقبولیت عمومی است. یعنی در حالی که خیلی از خدمات عرضه شده به مردم درحال افزایش قیمت است، می توان با کاهش قیمت در تعدادی حوزه ها مانند حمل و نقل عمومی، رضایت مردم را جلب کرد. از طرفی ارزش ریالی سرمایه اجتماعی که کسب رضایت عمومی برای ما تولید می کند، بسیار فراتر از ارقامی است که در رابطه با جنبه های اقتصادی این طرح مطرح می شود و ارزش اجتماعی فوق العاده زیادی برای کشور تولید می کند.
شمسی پور افزود: نکته دوم این است که قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران بر اساس رایگان سازی برخی خدمات از جانب دولت و نظام اسلامی به مردم، همچون خدمات آموزشی و جبران هزینه های درمانی و بهداشتی بوسیله بیمه ها تدوین شده؛ از این منظر، رایگان سازی حمل و نقل عمومی می تواند هم راستا با روح حاکم بر قانون اساسی کشور باشد. نکته سوم هم شرایط امروز کشور است، یعنی ما ناگزیر به عرضه تدبیری برای کاهش و صرفه جویی مصرف سوخت و انرژی هستیم و طبیعتا چنین اقدامی به کاهش مصرف کمک کرده و می توان با ترغیب مردم به استفاده از حمل و نقل عمومی به جای خودروی شخصی، مدیریت بهینه سوخت را محقق کرد.
وی با اشاره به تاثیر مثبت رایگان سازی حمل و نقل عمومی بر محیط زیست هم اشاره کرد: عمده آلودگی ناشی از خودرو های شخصی است و با این کار می توان وضعیت محیط زیست را بهبود بخشید و بطور قطع این مسئله در کلان شهری همچون تهران که دارای پیچیدگی های فراوان است، تأثیرات فوق العاده ای بر جای می گذارد. همین طور این مورد می تواند به کاهش ترافیک کمک نماید. به عبارت دقیق تر اگر هم راستا با این اقدام، توسعه زیرساخت های حمل و نقل عمومی با همین سرعت فعلی ادامه یابد، اثرات مثبت ترافیکی قابل توجهی به وجود آمده و درصدی از بار ترافیک کاسته می شود و تحقق این مساله، می تواند از حیث روانی هم تاثیرات مثبتی را برای مردم داشته باشد.
رئیس مرکز مطالعات تاکید کرد: نکته دیگر این است که می توان با رایگان سازی، بر فرهنگ استفاده از حمل و نقل عمومی هم تاثیر گذاشت؛ بدین معنا که مردم بیشتر با حمل و نقل عمومی آشنا شده و تمایل بیشتری به استفاده از آن پیدا می کنند. بدین سبب با یک مشوق می توان فرهنگی را نهادینه کرد و بعد از آن، حتی در نبود مشوق هم آن فرهنگ تداوم می یابد. می توان بوسیله این مشوق، فرهنگ استفاده از حمل و نقل عمومی را میان مردم نهادینه کرد و نباید این مهم را نادیده گرفت که نهادینه سازی یک مسئله فرهنگی به خودی خود بسیار باارزش است.
وی اشاره کرد: بدین سبب اگر تمام موارد مورد اشاره را جمع بندی کرده و به ریال تبدیل کنید، شاید ارزشی معادل چند ده هزار میلیارد تومان یا بسیار بیشتر به دست آید. در مقابل آن عددی که به عنوان درآمد شهرداری از این محل تصور می شود، این ارزش بسیار بیشتر است. اگر این اتفاق رقم بخورد و بتوان خدمات مطلوبی بدین شکل به مردم عرضه داد، این امکان فراهم می شود که یک ارزش افزوده فوق العاده برای کل مجموعه نظام ایجاد شود؛ این اقدام هم برای مردم برکت دارد، هم برای شهرداری و هم برای دولت و حکومت اسلامی.
شمسی پور در جواب این نگرانی که ممکنست رایگان سازی در درآمدهای شهری اختلال بوجود آورد، گفت: نکته قابل توجه این است که اگر مدیریت شهری تلاش کند و در عرصه تبلیغات مترو و اتوبوس ها، تمهیدات جدید و خلاقانه ای به کار گیرد، یا در ساماندهی مشاغل در فضای زیرزمینی مترو مدیریت مناسبی انجام دهد، می تواند به درآمد فوق العاده ای از این محل برسد که حتی با بلیت فروشی هم به آن نخواهد رسید. همین طور شهرداری می تواند با عرضه خدمات متنوع در مترو، مسیرهای درآمدی دیگری را هم به دست آورد.
رئیس مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهر تهران اضافه کرد: اگر این حوزه به درستی مدیریت شود، نه تنها درآمد حاصل از فروش بلیت جبران خواهد شد، بلکه می توان منافع بسیار بیشتری هم عاید شهرداری کرد. بدین سبب بطور کلی به نظر می آید رایگان سازی حمل و نقل عمومی برکت فوق العاده ای دارد. حتی اگر نقاط ضعف یا لطمه هایی هم برای این طرح متصور باشیم؛ چونکه هیچ طرح بی نقصی قابل تعریف نیست، باز هم باید اظهار داشت که ضعف های آن در مقابل کوه عظیم منافعی که این اقدام دارد، مانند سنگ کوچکی است که قابل چشم پوشی خواهد بود.
به اجمال، در طرح دوم که گزینه مطلوب تری به حساب می آید، این مولفه دیده شد که می توان تخفیف بلیت به عنوان بخشی از سیاست بهبود ترافیک و کاهش مصرف انرژی با همکاری محدود دولت دنبال شود. یعنی مبنی بر آن تهاتر و مدیریت یارانه های شهری و دولتی صورت بگیرد. وی ادامه داد: در نهایت طرح سوم که طرح جامع تری هم است با راهبرد هوشمندسازی عادلانه هزینه های خدمات برای شهروندان و بوسیله هدایت تخفیف ها به عنوان بخش کوچکی از تعامل رفتاری و عملی مردم سالار با شهروندان از جانب مدیریت شهری، اجرائی شود. شمسی پور با انتقاد از نحوه بازتاب گزارش پیشنهادی مرکز درخصوص رایگان شدن مترو و اتوبوس در یکی از رسانه های مکتوب اظهار داشت: متاسفانه در یکی از رسانه ها از این مورد سوءاستفاده شد؛ چراکه به روح حاکم بر گزارش تدوین شده از جانب مرکز دقت نشده و تمرکز فقط بر بخش هایی که نقاط ضعف این طرح را بیان کرده، متمرکز شده است؛ در حالی که پیشنهادات ما کاملا جنبه تکمیلی برای عرضه هرچه بهتر طرح داشته است. نکته سوم هم شرایط امروز کشور است، یعنی ما ناگزیر به عرضه تدبیری برای کاهش و صرفه جویی مصرف سوخت و انرژی هستیم و طبیعتا چنین اقدامی به کاهش مصرف کمک کرده و می توان با تشویق مردم به استفاده از حمل و نقل عمومی به جای خودروی شخصی، مدیریت بهینه سوخت را محقق کرد. وی ضمن اشاره به تاثیر مثبت رایگان سازی حمل و نقل عمومی بر محیط زیست هم اشاره کرد: عمده آلودگی ناشی از خودروهای شخصی است و با این کار می توان وضعیت محیط زیست را بهبود بخشید و قطعا این مساله در کلان شهری همچون تهران که دارای پیچیدگی های فراوان است، تأثیرات فوق العاده ای بر جای می گذارد.